Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır süregelen hükümet karşıtı gösterilerin ardından gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde, öğrenci liderliğindeki muhalefet hareketi galip geldi.
İlk verilere göre oyların yüzde 52,73’ünü toplayan Öğrenci Listesi, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in koalisyonunu geride bıraktı.
Seçim yenilgisini kabul eden Vučić, yeni yönetimin Avrupa Birliği’nin baskılarına karşı koyamayabileceğini ve Sırbistan’ın birkaç ay içinde Rusya’ya yaptırım uygulamak zorunda kalabileceğini öne sürdü.
Ancak kazanan hareketten gelen ilk mesajlar, Belgrad’ın Moskova ile olan politikasında önemli bir değişiklik olmayacağını gösteriyor.
RT Balkan’a konuşan üniversite profesörü ve Öğrenci Listesi sözcüsü Jovo Bakić, Sırbistan’ın Rusya ile tarihi bağlarını devam ettireceğini ifade etti.
Rusya’nın Sırbistan için önemli bir ortak olduğunu belirten Bakić, “Rusya’ya hem büyük bir güç hem de tarihsel açıdan kıymetli ortağımız olarak saygıyla yaklaşıyoruz” dedi.
Bakić, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği hakkında ise “Bu konuda herhangi bir değişiklik olmayacak” diye ekledi.
AB’NİN YAPTIRIM TALEBİNE RET
Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayacağını vurgulayan Bakić, 1990’lı yıllarda Yugoslavya’ya uygulanan ağır Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını hatırlattı.
Sırbistan’ın Rusya’ya uygulayacağı olası yaptırımların Moskova üzerinde sınırlı etkisi olacağını savunan Bakić, böyle bir kararın Belgrad açısından sembolik olarak son derece olumsuz sonuçlar doğuracağını dile getirdi.
Sırbistan, AB üyeliği hedefine rağmen Vučić döneminde de Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya uygulanan yaptırımlara katılmayı reddetmişti.
Seçim kampanyasını ağırlıklı olarak iç reformlar üzerine kuran Öğrenci Listesi ise dış politikadaki tartışmalı konularla ilgili detaylı bir program sunmamıştı.
UKRAYNA’YA SİLAH SEVKİYATI DURDURULABİLİR
Reuters’in bildirdiğine göre, seçimi kazanan grubun önde gelen isimleri yeni hükümetin savaş bölgelerine silah ihracatını durdurmayı planladığını açıkladı.
Buna bağlı olarak, Sırbistan’dan satın aldıkları silah ve mühimmatı daha sonra Ukrayna’ya gönderen Batılı aracılara yapılan satışların sonlandırılması bekleniyor.
Vučić daha önce Sırbistan’dan mühimmat alan Avrupalı ülkelerin bu ürünleri nasıl kullanacaklarına kendilerinin karar verebileceğini belirtmişti.
Belgrad yönetimi ise Ukrayna’ya doğrudan silah tedarik ettiği yönündeki iddiaları yalanlamıştı.
RUS DOĞALGAZI SIRBİSTAN İÇİN KRİTİK ÖNEMDE
Yeni hükümetin karşılaşacağı önemli meselelerden biri de Rusya ile enerji ilişkileri olacak.
Sırbistan’ın doğalgaz ihtiyacının yaklaşık dörtte üçü Rusya tarafından sağlanıyor.
Vučić, mart ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le yaptığı görüşmenin ardından Moskova’nın Avrupa’nın çoğuna kıyasla çok daha uygun fiyatlarla doğalgaz sağlamaya devam edeceğini açıklamıştı.
İki ülke arasındaki doğalgaz tedarik sözleşmesi daha sonra 2026 yılı sonuna kadar uzatılmıştı.
AB ise 2022’de Ukrayna savaşının artmasının ardından Rus fosil yakıtlarına bağımlılığını azaltmaya ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor.
PETROL TEDARİKİNDE YAPTIRIM BELIRSIZLIĞI
Sırbistan’ın enerji alanındaki diğer bir sorunu ise ülkenin tek petrol rafinerisini işleten ve çoğunluk hissesi Ruslara ait olan NIS şirketine yönelik ABD yaptırımlarıdır.
Macar enerji şirketi MOL’un NIS’teki Rus hisselerini satın almak için girişimlerde bulunduğu bildiriliyor.
Ayrıca, NIS’in faaliyetlerine devam etmesine imkan tanıyan ABD yaptırım muafiyetinin 30 Ekim’de sona ermesi bekleniyor.
Şirket, ülkede akaryakıt tedarikinde aksama olmaması için muafiyet süresinin tekrar uzatılmasını talep etti.
Bakić ise Rus enerji kaynaklarından vazgeçilmesi yönündeki baskılara değinerek; “Biz yabancıları memnun etmek için değil, ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek üzere buradayız” dedi.
KREMLİN’DEN SEÇİM SONRASI İLK MESAJ
Sırbistan’daki seçim sonuçlarına ilişkin Kremlin’den de açıklama geldi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın Belgrad ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerini sürdürmeyi umduğunu ifade etti.
Peskov ayrıca Vučić’in iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine sağladığı katkılardan övgüyle bahsetti ve yeni döneme dair değerlendirmesinde; “Bildiğiniz gibi tango yapmak için iki kişi gerekir” şeklinde konuştu.
HÜKÜMET KARŞITI PROTESTOLAR SEÇİM ZAFERİNE DÖNÜŞTÜ
Sırbistan’da seçimleri kazanarak başarı elde eden öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından ortaya çıkan protestolardan doğmuştur.
Bunun ardından hükümete yönelik tepkiler ülke genelinde kitlesel gösterilere dönüşmüştür.
Tahminen iki yıl süren protestolar sonucunda öğrenci hareketi siyasi arenada güç kazanma fırsatı bulmuştur.
